Masterplan Scholenbouw Hilde Crevits: de 5 strategische doelstellingen

 

Het afgelopen jaar werkte Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits aan haar ‘Masterplan Scholenbouw’. Hierin worden de krijtlijnen uitgetekend voor een vernieuwende aanpak van de scholenbouw in Vlaanderen. Het plan wordt in 5 strategische doelstellingen gegoten op een planmatige, transparante en efficiënte wijze. De noden zijn groot, de budgetten – wellicht – beperkt.

1. Het bestaande onderwijspatrimonium vernieuwen

De historische voorraad aan bouwdossiers op de wachtlijst in het gesubsidieerd onderwijs wordt gescreend om een beter beeld te krijgen van de ingediende schoolbouwprojecten. Naast de screening wordt er een nieuw systeem voor de rangschikking van dossiers op de wachtlijst ontwikkeld. Chronologie zal hierbij niet langer het enige criterium zijn dat bepaalt wanneer een dossier voor subsidiëring in aanmerking komt. De aanvragen voor bouwsubsidies zullen in functie van 6 prioriteitencriteria behandeld worden : dwingende nood aan investering, multifunctionaliteit, bouwkost, duurzaamheid, planmatige aanpak en chronologie. Dit nieuwe systeem zal na verder overleg met de onderwijsverstrekkers en na de nodige overgangsmaatregelen vanaf 2017 ingevoerd worden. Tegelijk worden de verschillende uitzonderingsprocedures beperkt en vereenvoudigd. Op dit moment gaat circa 70 % van de reguliere middelen in het vrij onderwijs naar afwijkende procedures.

2. De onderwijscapaciteit uitbreiden

In de toekomst worden de kredieten voor de dringendste noden inzake capaciteit geïntegreerd in de reguliere middelen, zowel bij het gesubsidieerd onderwijs als bij het GO!. Om de 3 jaar zal de capaciteitsmonitor prognoses aanleveren over de vraag- en de aanbodzijde van de capaciteitsproblematiek in Vlaamse steden en gemeenten en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De uitvoering en de snelle realisatie van deze capaciteitsprojecten in het basis- én het secundair onderwijs worden sterker en strikter opgevolgd, met een transparante rapportering door het GO! en AGIOn. Via een actieve deelname aan het grond- en pandenbeleid gaat er voldoende focus naar het potentiële schoolpatrimonium op lokaal vlak. Het moet makkelijker worden om gronden voor scholenbouw aan te kopen en leegstaande schoolgebouwen opnieuw te gebruiken. Schoolpatrimonium dat leegstaat of sterk onderbenut is, moet sneller opnieuw voor onderwijsdoeleinden aangewend kunnen worden.

3. Alternatieve financieringsbronnen aanboren

Alternatieve financiering zal in de toekomst noodzakelijk blijven om de wachtlijsten effectief aan te pakken, gelet op de huidige beschikbare overheidsmiddelen. Het doel is de schaal van publiek-private schoolbouwprojecten te verkleinen. In het nieuwe concept zijn de inrichtende machten verantwoordelijk voor wat zij als scholenbouwprogramma gerealiseerd wensen. Een bundeling van bouwprojecten wordt noodzakelijk. Inrichtende machten of scholengroepen kunnen hiervoor samenwerken. Er wordt uitgegaan van vier of meer DBFM-bundels met een totale investeringskost van 200 miljoen euro. Hiernaast moeten ook de huurmogelijkheden versterkt worden, niet enkel in capaciteitsgebieden, maar ook binnen de reguliere financiering. Huursubsidies kunnen een volwaardig en flexibel instrument worden binnen de alternatieve financiering van schoolinfrastructuur.

4. Focus op schoolgebouwen van de toekomst

Het is van groot belang dat schoolgebouwen multifunctioneel gebruikt worden. Na de schooltijd of in het weekend biedt dat mogelijkheden. Goede praktijkvoorbeelden kunnen inspireren en met het oog op het daadwerkelijk openstellen van scholen zal informatie verstrekt worden en is sensibilisering noodzakelijk. Vanuit de praktijk wordt ondervonden of de huidige regelgeving eenvoudiger kan, wat de hinderpalen zijn en welke optimalisaties mogelijk zijn. Toegankelijkheid, duurzaam en energiezuinig bouwen en kwaliteitsvolle didactische uitrusting in technische en beroepsgeoriënteerde scholen verdienen voldoende aandacht. De lancering van een Bijna-EnergieNeutraal (BEN) schoolgebouwenproject is gepland om tegemoet te komen aan de verstrengde eisen rond energieprestaties. In het kader van het STEM-beleid komt er een project waarbij leerlingen van het technisch- en beroepsonderwijs ideeën kunnen lanceren voor het schoolgebouw van de toekomst en/of de ontwikkeling van technieken en producten om de schoolinfrastructuur te verbeteren. Dit in samenwerking met het bedrijfsleven.

5. Langetermijnplanning en een beheersmatige aanpak bevorderen

Om de budgetten efficiënt te besteden is een goede planning van schoolbouwprojecten onontbeerlijk. Schoolbesturen worden geïnformeerd en gesensibiliseerd over het belang van langetermijnplanning. Ook het overleg tussen schoolbesturen, scholengemeenschappen en lokale besturen wordt aangemoedigd om een goede aansluiting te hebben met het lokale beleid. Netoverschrijdende samenwerking wordt eveneens aangemoedigd. Dat is belangrijk met het oog op de ruimtelijke context zoals stadsvernieuwingsprojecten. AGIOn zal een concreet en praktijkgericht onderzoek lanceren naar de elementen die invloed hebben op kostenefficiënt bouwen met als doel de realisatie van duurzame onderwijsinfrastructuur tegen een aanvaardbare kostprijs.

Lees het volledige interview met Hilde Crevits >>