Kenniseconomie in gevaar? Vlaanderen hinkt achterop op vlak van ICT-onderwijs.

De rol van ICT-verantwoordelijken is erg omvangrijk. Ruim 60% van hen geeft aan de informatie niet meer te kunnen volgen. Hoewel ze gebeten zijn door hun vak en de ontwikkelingen in hun sector. Om zichzelf bij te scholen, presteren ze vaak vele overuren. Wat op zijn beurt kan leiden tot evidentie en een verkeerd verwachtingspatroon. Een ICT-verantwoordelijke leeft zo in een hoog ‘spanningsveld’: toenemende verwachtingen van eindgebruikers, groeiende complexiteit, groeiende impact van ICT en zijn toepassingen en een beperkt budget. Een efficiënt en veilig ICT-beleid uitbouwen is bijgevolg niet evident. Toch is dit primordiaal indien we willen blijven slagen om Vlaanderen te profileren als kenniseconomie.

ICT-uitwisseling stimuleren

EduBIT is een vakvereniging voor ICT-coördinatoren en directeurs omtrent ICT-beleid, -beheer en -praktijk op school. “Onze vereniging wil daarbij functioneren als een uitwisselingsplatform tussen directies en ICT-coördinatoren die streven naar een professionele aanpak van ICT in het onderwijs en leveranciers en organisaties die een zinvol ICT-aanbod hebben. We zien het als onze rol om initiatieven te nemen die deze uitwisseling stimuleren”, aldus Luk Vanlanduyt, één van de bezielers van de organisatie.

De doelstellingen van de organisatie zijn talrijk en ambitieus:

  • Bedrijven en scholen helpen nieuwe technologieën in het kennis- en leerproces te integreren.
  • Onderzoeksresultaten over nieuwe technologieën en methodieken in kaart brengen.
  • Producten voor het kennis- en leerproces bekendmaken.
  • Onderwijstechnologen bijscholen.
  • Nieuwe technologieën omtrent ICT, kennis en leren verzamelen en uitwisselen.
  • Een community uitbouwen voor ICT-verantwoordelijken.
  • Samenwerkingsverbanden met verwante organisaties in andere landen opbouwen en onderhouden.
  • ICT-verantwoordelijken kansen geven op vormingsdagen, ook op Europees niveau.

Jarenlange passie

EduBIT werd in 2010 opgericht door Peterjan Van der Gucht en Luk Vanlanduyt toen ze zelf ondervonden hoe moeilijk het is om een school op ICT-vlak volledig uit te rusten en up-to-date te houden met de nieuwste technologieën.

“Jarenlang was ik ICT-coördinator in campus Lemmens in Leuven. Vlak na het vallen van de Berlijnse muur automatiseerde ik er o.a. de bibliotheek. In Oost-Duitsland stond men toen verder dan ons wat betreft ICT-automatisatie van bibliotheken. Met de wagen trok ik erop uit om hun systeem te ontdekken en hier te introduceren. Echt pionierswerk was dat, en een mooi voorbeeld van de huidige manier van werken van onze organisatie.”

“Geen moeite is ons te veel om het best mogelijke en betaalbare systeem aan scholen te kunnen aanbieden” – Luk Vanlanduyt

“Toen mijn vrouw en ik verhuisden naar Gent verdiepte ik me verder in de vele kansen die ICT te bieden heeft op het vlak van onderwijs. Het online aanbieden van cursussen, het uitwerken van leerpakketten voor onderwijs en het bedrijfsleven. E-learning; al stond dat toen nog in zijn kinderschoenen.”

“In die periode leerde ik Peterjan kennen en samen besloten we onze vzw op te richten. In die beginperiode oriënteerden we ons heel breed. Maar al snel legden we ons toe op het trachten verbeteren van ICT in het onderwijs. Want daarin ligt een gigantische uitdaging.”

Zware investeringen nodig

“Naar aanleiding van de inhaaloperatie bouwen we nu aan de ‘school van morgen’. Maar is dat ook zo? Is er voldoende ruimte voor werkplekleren? Zal onze jeugd binnen enkele jaren nog steeds op de stoel aan een schoolbank luisteren naar één leerkracht die aan een schoolbord onderwijst? Met andere woorden: zijn onze scholen – ook de nieuwe – nog van deze tijd?”

“Vlaanderen wil zich profileren als kenniseconomie. Maar willen we hierin blijven slagen, moeten we in ons onderwijs zwaar investeren in ICT. Op dit moment liggen we mijlenver achterop ten opzichte van heel wat andere landen zoals Nederland, Engeland, Duitsland, VS, Turkije,…”

“ICT in ons onderwijs wordt nu vooral gebruikt als vervanger van bestaande systemen. Powerpoints, bijvoorbeeld, vervangen de transparantjes van vroeger. Dé uitdaging ligt echter in gepersonaliseerd leren mogelijk te maken via ICT. Om bestaande en toekomstige ontwikkelingen doordacht in te zetten en zo het leerproces niet alleen te verbeteren, maar zelfs te verkorten. In het iTEC project waarin EduBIT actief was, werd ondermeer geopperd om leerlingen van de hoogste graag een bepaalde leerstof enkel via ICT-instructies aan te leren. De leraar moet enkel in geval van nood inspringen en kan zijn tijd besteden aan het bijstaan van de zwakkere leerlingen. ICT wordt zo de innoverende motor, de leraar krijgt een coachende rol.”

“Concreet zou ICT– bijvoorbeeld – kunnen helpen bij het begeleiden van teamwork. Coöperatieve leervormen zoals groepstaken worden op dit moment niet ten volle benut. Vaak is er een iemand die alle werk uitvoert. Maar met de juiste software kan je meten wie wat doet. Je kan persoonlijker gaan screenen, begeleiden. Wat zou er gebeuren wanneer je alle ‘leiders’ in één groep samenzet? En alle ‘volgers’ in een andere groep? Of de ‘wiskundigen’ en de ‘creatievelingen’ groepeert. Uit die samenstellingen en de metingen zouden interessante dynamieken en inzichten ontstaan die nuttig zijn voor de persoonlijke ontwikkeling van de studenten.”

Kenniscentrum

“Een heel belangrijke, eerste stap die nu ontbreekt is de oprichting en uitbouw van een kenniscentrum waarin alle ICT-evoluties en verwezenlijkingen in het onderwijs goed gedocumenteerd worden en up to date worden bewaard.”

“Elke universiteit en hogeschool heeft pilootprojecten lopen die op de huidige evoluties inspelen. Maar die werken steeds onafhankelijk van elkaar. Ieder doet zijn eigen ding en bouwt niet verder op bestaande elementen. Een kenniscentrum met portaalsite naar de verschillende onderzoekscentra zou tot veel diepgaandere resultaten leiden.”

Extra budget nodig

“Ons onderwijs evolueert op dit moment te traag. Er is te weinig draagkracht voor veranderingen, al zijn die absoluut nodig. Het gaat daarbij niet alleen over technologische vooruitgang. Bijvoorbeeld: lesgeven met twee leerkrachten en het aanpassen van de infrastructuur aan nieuwe lesmethodes zijn haast onbespreekbaar. En vaak is het ontbreken van budget de belangrijkste reden.”

“Het ministerie van onderwijs onderstreept de uitbouw van ICT in het onderwijs in haar beleidsnota. Maar in werkelijkheid wordt er geen extra budget vrijgemaakt voor vernieuwing inzake ICT. De lopende ICT-zaken worden ondersteund, voor grondige innovatie is er nog niet veel ruimte. Terwijl net de volgende vijf jaar cruciaal zullen blijken om de omslag te maken en kennis in Vlaanderen een nieuw elan te geven. Indien we niet durven investeren, dreigen we de boot te missen.”

“Een zware tegenslag daarbij is het afschaffen van pICTos, een online-omgeving met als doel het concreet ondersteunen van basisscholen bij het opstellen van een visie en beleid rond ICT. pICTOS prikkelde de scholen om beleidsmatig te denken over ICT, nu is die prikkel verdwenen en is ICT vaak een zaak van korte termijn visie en brandjes blussen”

“De uitdagingen zijn enorm. Vlaanderen mag zijn huidige achterstand niet verder laten oplopen. En dit vraagt visie, durf, een doordachte implementatie en extra budgetten. EduBIT wil hierin graag zijn rol spelen en beleidsmakers ondersteunen in hun inspanningen.”

www.edubit.be

ICT-Kompas

EduBIT werkt momenteel aan ICT-Kompas, een ICT-budgetmeter en een ICT-scan. Naast de checklist voor goed ICT-beheer wordt dit een cruciale tool die goed ICT-beleid en -visie op school moet stimuleren. De tool zal leiden tot een vernieuwd draaiboek dat voor het eerst wordt aangeboden op de vakbeurs Edubuild op 15 oktober. Tijdens twee sessies zal het kompas en zijn werking er worden voorgesteld.